Проблемот е многу поголем. Поради големиот број на жртви во сообраќајот, уставниот суд (највисокиот орган кој во државава, кој треба да ја штити уставноста и законитоста), носи популистички одлуки. Јас разбирам дека дел од решението е воведување строг режим на казнување, и ок е тоа. Ама ако не е како што треба спроведено - не е ок!
Судот ад-хок ги отврла претставките околу крајно погрешно конципираниот закон. Не е Сејф Сити лоша идеја, 100 пати кажавме. Лошо е одработено од почеток до крај. Од законодавен аспект па се до имплементација. Уставниот Суд ги отфрли претставките, и тоа е конечна одлука и против тоа не може лесно да се избориме, туку ќе мора да ги почитуваме сите одлуки.
Малце си играв правник со АИ моделиве, и еве неколку толкувања:
Точно, ако ја разгледаме ситуацијата, правилото кое ги обврзува граѓаните да примаат казни и известувања по електронска пошта или СМС може да се смета дека крши неколку основни уставни принципи на РСМ. Еве како стојат работите:
Член 9 – Равенство и недискриминација
Сите граѓани се еднакви пред законите.
Обврска да имаш електронска пошта или мобилен уред за да добиваш известувања може да дискриминира лица кои немаат пристап до такви уреди (постари лица, лица со помалку приходи).
Член 22 – Право на приватност и лични податоци
Присилување на граѓаните да користат електронски уреди за службена комуникација без законска обврска може да се толкува како повреда на приватноста и слободата на комуникација.
Член 31 – Право на заштита од самостојно кршење на права
Секој има право на правна заштита ако се загрозени неговите права. Ако не постои алтернатива за електронско известување, граѓанинот практично нема можност да ги оствари своите права на известување и приговор.
Член 116 – Законот пред уставот
Законите и подзаконските акти мора да се во согласност со Уставот.
Ако правилото за СМС/е-пошта ги обврзува граѓаните без законска основа, тоа е потенцијално противуставно, дури и ако Уставниот суд го прогласил за уставно со спорна логика.
граѓаните имаат право да бараат ревизија на правилото или да поднесат жалба (колективна или индивидуална) до надлежниот орган.
Сепак, ако Уставниот суд веќе донел одлука, формално таа одлука важи, но правната аргументација за противуставност е сè уште валидна и може да се користи:
за јавна критика,
за иницијатива за измена на правилото,
за поднесување на жалба до меѓународен суд (ЕСЧП).
Едит: после му посочив линк до уставот и ги добив овие одговори:
1. Член 9 – Равноправност пред закон и Устав
„Граѓаните... се еднакви во слободите и правата... пред Уставот и законите.“
Како ова се користи против спорното правило?
• Ако известувањето по електронски канали е де факто обврска што ги дискриминира лицата без пристап до електронски уреди, тоа може да се толкува како различен третман на граѓани со различни можности, што би се спротивставило на начелото на еднаквост.
Зошто е битно: Уставот не дозволува да се создаваат услови кои ќе прават некои граѓани во реалност да не можат да остварат еднакво право на правно известување и заштита.
2. Член 25 – Почитување и заштита на приватноста, достоинството и угледот
„На секој граѓанин му се гарантира почитување и заштита на приватноста на неговиот личен и семеен живот, достоинството и угледот.“
Како ова се користи против спорното правило?
• Присилно користење електронски комуникациски уреди поставува фундаментална информациска обврска/инфраструктурна условеност која не е законски утврдена и може да ја загрози приватноста или достоинството, со оглед на тоа што граѓаните мораат да бидат видливи и активни на платформи кои не секој ги поседува или ги користи.
Значење: Доколку нема законска основа која јасно го пропишува тоа известување (и алтернативни патишта), може да се тврди дека тоа ги нарушува уставните гарантирани права на приватност и достапност до правосудни акти.
3. Член 15 – Право на жалба против поединечни правни акти
„Се гарантира правото на жалба против поединечни правни акти…“
Како ова се користи:
• Тоа значи дека секој што е оштетен од конкретни административни акти (на пр. казни/известувања) има право на ефикасна правна заштита, пред суд или управен орган.
• Ако известувањето по е‑пошта/СМС им го оневозможува навремено преговарање, правна заштита и жалба, тоа влијае на право на правна заштита.
4. Член 17 и 18 – Тема на слободни информации и заштита на лични податоци
Член 17 гарантира слобода и тајност на писмата и општењето;
Член 18 гарантира сигурноста и тајноста на личните податоци.
Како ова се користи:
• Ако обврската за комуникација електронски не гарантира соодветна заштита и законски јасни гаранции за тие права, тоа може да се употреби како дополнителен аргумент дека одредбите на закон/правило ги ставаат граѓаните во ризик на повреда на нивните уставни права од областа на приватноста и безбедноста на лични податоци.
