Пред да го изнесам мојот последен пост на оваа тема, воедно би ги поздравил сите оние кои земаа активно учество. Бидејќи јас незнам за референци и извори, а ја спомнувам цело време физиката ке изнесам неколку закони кои се применети во целава проблематика.
Прво ке почнам со центрипеталната сила, која Симо ја спомна а сепак остана мистериозна. Исто така ке се задржам на возила со погон на 4 тркала, а не на велосипед без помошен мотор и кликлак топчиња со кои можеш да си ги скршиш коските на прстите ако незнаеш да чукаш како што треба. Следствено на споменатата центрипетална сила како резултат на вториот Њутнов закон, произлегува и центрифугалната сила.
Еве ја основата која ке ја ставам и нема да ја преведувам бидејќи сите разбирате а и ме мрзи да го правам тоа
Останатите параметри како триење и законот за промена на кинетичката енергија ке ги оставам за понатаму во текстот, ако мислам дека ке ми бидат потребни за да посликовито ви го доловам ефектот, поткрепен со закони на физиката. Не се од извори нити од референци, кои мислам дека се најмалку релевантни во вакви случаеви.
При управување на возилото може да дојде до попречна аксијлна промена на центарот на масата на возилото. Промената на тежиштето на возилото, односно центарот на масата се резултат на вртењето на управувачот, односно воланот – свртување, а аксијаната промена на тежишетто на возлото е резултат на забрзувањето и успорувањето на истото.
Да се навратиме на возилото. При свртување на возилото делуваат центрипетална (Fcp) и центрифугална (Fcf) сила. Тие две сили мораат да бидат во рамнотежа.
Доколку е центрифугалната сила поголема, во кривината сте влегле со поголема брзина, и тоа резултира со занесување на возилото. Во сличајот како на сликата, преносот на тежиштето е во смер на центрифугалната сила, нормално во обратна насока од кривината.
За да може возилото да ја задржи стабилноста и нормално да ја искористи максималната можност за стабилно совладување на кривината, би требало управувањето со него да биде на високо ниво. Нежните мазни и прогресивни покрети врз управувачот резултираат со подобра контрола над возилото, а со самото тоа ја намалуваат несаканата појава на пренос на тежиштето на возилото, која многу лесно може да ја поремети стабилноста во самата кривина дури и при релативно мали брзини. При забрзување, тежиштето на возилото се поместува наназад. На тој начин се подобрува држењето на задните тркала, кое што е од голема корист кај возилата со заден погон, со што се намалува пролизгување на задните тркала при тргнување.
Мана на оваквиот пренос на тежината на возилото, односно тежиштето е таканаречено подуправување осносно пролизгување на возилото. При додавање на гас во кривината, тежиштето се поместува назад, со самото тоа се намалува држењето на предните тркала, што на крајот може да доведе до подуправување, односно пролизгување во случајот. (На предните тркала!)
Преносот на тежиштеот на возилата при успорување или кочење е еден од поопасните случаи. Возилата можат многу побрзо и појако да закочат одошто да забрзуваат, следствено на тоа и силите на кочење се неспоредливо поголеми. На ова треба исто така да се обрне големо внимание.
Преносот на тежиштето при кочење може да се искористи за исправување при пролизгување. Имено при кочењето, тежиштето се поместува напред зголемувајќи ја способноста на држење на предните пневматици. Ова може да се искористи ако се влезе пребрзо во кривина и се осети пролизгување (на предни тркала), следствено на тоа се одзема гас, тежиштето на возилото се поместува напред и држењето повторно е на предните тркала. Ако веќе ни е отпуштена гаста, со благо притискање на сопирачките можеме да осетиме пренос на тежиштето на возилото.
Недостаток кај овој пренос на тежиште на возилото е смалено држење на задните тркала, пневматици. При такво кочење прво ке се блокираат задните тркала, па за да се избегне тоа сите возила на задните тркала имаат значително помала ефективност за разлика од предните. Без оглед на тоа, нагло кочење треба да се избегнува, поготово во сама кривина заради тоа што во таков случај пролизгување е првична несакана последица!!!
Доколку сакате да ги разглобувате равенките и да си пресметувате примери слободно погледнете ги на овој сајт (чисто ако не сте разбрале од текстов):
http://www.vtsnis.edu.rs/Predmeti/mehanika_2/DINAMIKA%20br.5.pdfНа кратко неколку зборови и за држењето на гумите, кои впрочем се и предмет на оваа дискусија.
Држењето, прилепувањето, лепењето, или како сакате наречете го е резултат на делување на адхезиските сили и силите на триење. Фино лепо се објаснети во погорниот документ на сајтот. Да не ги повтрувам и цитирам непотребно.
Тие сили се јавуваат помеѓу контактната површина на пневматикот и површината по која се движи возилото. Триењето му овозможува на возилото да забрзува, да кочи и да врти. Многу важно е да се знае дека држењето не е константна величина и зависи од многу фактори. Способноста на држење на возилата најмногу зависи од тежината која делува врз тркалата. Со зголемување на тежината се зголемува и силата на триење и обратно.
Кога станува збор за контактна површина, битно е да се каже дека таа е релативно мала и дека таа површина има ограничени способности за држење. Адхезиските сили кои делуваат на пневматикот се воедно и ЛИМИТОТ на вашето возило! Се мисли на лимитот на држење.
На површината од пневматикот делуваат напречни и аксијални сили. Напречните сили делуваат при вртење на воланот, додека пак аксијалните сили делуваат при забрзување и кочење на возилото. Поентата е дека се користат максимално аксијални сили за кочење, ке немаме доволно за управување, и обратно. Што со еден збор би се рекло избегнување и кочење во кривини со цел да се избегне пролизгување на возилото...
Ако сте почетник, неискусен возач, за да ги совладате овие сили е најдобро вежба. Искуството се стекнува со вежби, тренинзи...На неискусните им се препорачува возење по пропис.
Поискусните возачи можат да ги комбинираат и да ги распознаваат овие сили, и нормално да ги користат за да извлечат максимални перформанси од пневматиците и возилото. Комбинација на добра рамнотежа помеѓу сите сили. Воспоставување на баланс помеѓу силите на кочење и силите на управување. Драматични зголемувања или намалувања при држењето, стабилноста и непролизгувањето на возилото зависат од техниката на управување и покретите врз управувачот, дозирање на гаста, кочењето и слично...Најбрзите возачи се обично оние кои користат најглатка техника на управување со возилото.
Исто так а е важно да се истакне дека пневматиците се само 50% од равенството кога се работи за стабилност и држење на возилото. Останатите 50% одат на површината по која се движите. Затоа и не за џабе е кажано да се прилагоди брзината спрема условите на патот.
При пролизгување на предните тркала е потребен поширок агол за да се совлада кривината, а постои и голема опасност да се излета од патот. Сепак пролизгување на предните тркала се смета за постабилна состојба одколку занесување на задниот дел на возилата.
Фактори кои резултираат со пролизгување на предни тркала се забрзување и кочење во кривина, нагли покрети со волан, промена на тежиштето на возилото, брзина на влегување во кривината. Ова се таканаречени активни фактори. Пасивни се тип и притисок на гуми, распределба на возилото, поставување на возилото за влез во кривина.
Кај возила со преден погон, во кривина, при забрзување сите оптеретувања се на предните тркала. Ако ги користиме аксијалните сили за забрзување, намалени ни се управувачки способности и ако тргне нешто наопаку, со мало одземање на гас и пренесување на тежиштето на предниот дел од возилото, ситуацијата се враќа во нормала.
Кај возила со заден погон, ситуацијата е обратна. Предните тркала се поотпорни на пролизгување. Аксијалните сили се на задните тркала, управливоста е на предните...Се е распределено, постој баланс.
За да се избегне пролизгување на предни пневматици се препорачува намален притисок, помеки гуми, кои дефинитивно можат да бидат новите, помека амортизација на предниот дел на возилото. Управувачките способности веќе ги кажавме.
Да не се повторуваме...
Мислам дека е и повеќе од доволно горе напишаново.
Не сакам да продолжам со друга дискусија, како што нагласив и на почетокот. Кој сака да разбере, кој не сака, негово право.
Добра Нок.
